Second Supreem Leader………..
ఆయాతుల్లా ఖొమైనీ (రుహోల్లా ముసావీ ఖొమైనీ) ఇరాన్ మొదటి సుప్రీం లీడర్ కాగా… అయతుల్లా అలీ ఖమేనీ (Ali Khamenei) ఇరాన్ రెండవ సుప్రీం లీడర్.అయతుల్లా అలీ ఖమేనీ… మొదటి సుప్రీం లీడర్ , ఇరాన్ విప్లవ పితామహుడు అయతుల్లా రుహొల్లా ఖొమేనీ అనుచరుడిగా వ్యవహరించారు. ఇరాన్ మొదటి సుప్రీం లీడర్, రెండవ సుప్రీం లీడర్ల మధ్య రక్త సంబంధం లేదు. వారి మధ్య ఉన్నది కేవలం గురు-శిష్య సంబంధం.రాజకీయ వారసత్వం మాత్రమే.
1979 ఇస్లామిక్ విప్లవం సమయంలో ఖొమేనీకి అలీ ఖమేనీ వెన్నంటి నిలిచారు. ఖొమేనీ హయాంలో అలీ ఖమేనీ రక్షణ శాఖ డిప్యూటీ మంత్రిగా, ఇరాన్ అధ్యక్షుడిగా (1981-1989) కీలక బాధ్యతలు నిర్వహించారు. 1989లో ఖొమేనీ మరణించిన తర్వాత, ‘అసెంబ్లీ ఆఫ్ ఎక్స్పర్ట్స్’ అలీ ఖమేనీని తదుపరి సుప్రీం లీడర్గా ఎన్నుకుంది. ఖొమేనీకి అలీ ఖమేనీపై ఉన్న నమ్మకం.. ఈ ఎంపికలో కీలక పాత్ర పోషించింది.
మొన్నటి వరకు ఆయన మాటే వేదం ..ఆయన మాటే శాసనం.ఆయన మాటే అంతిమ తీర్పు. పాశ్చాత్య దేశాలు, మానవ హక్కుల సంఘాలు ఆయనను ఒక ‘మతపరమైన నియంత’గా పరిగణిస్తాయి.
సుప్రీం లీడర్ గా ఆయనకు సైన్యం, న్యాయవ్యవస్థ, మీడియాపై పూర్తి నియంత్రణ ఉంది. విప్లవం తర్వాత తనను వ్యతిరేకించిన కమ్యూనిస్టులు, ఉదారవాదులు, ఇతర రాజకీయ ప్రత్యర్థులను కఠినంగా అణచివేశారు. వేల సంఖ్యలో జైలు శిక్షలు, మరణశిక్షలు అమలు చేయబడ్డాయి.
ఇస్లామిక్ చట్టాలను కఠినంగా అమలు చేస్తూ మహిళల వస్త్రధారణ (హిజాబ్), సంగీతం, పాశ్చాత్య సంస్కృతిపై ఆంక్షలు విధించారు..ఇరాన్ లోని ఆయన మద్దతుదారులు ఆయనను నియంతగా కాకుండా ఒక **”విముక్తి ప్రదాత”**గా చూస్తారు:
టర్కీ, ఇరాక్, ఫ్రాన్స్లలో దాదాపు 14 ఏళ్ల పాటు ప్రవాసంలో ఉన్నప్పటికీ, ఆడియో క్యాసెట్ల ద్వారా ఆ ఇద్దరూ సందేశాలను ఇరాన్ ప్రజలకు చేరవేస్తూ ఉద్యమాన్ని నడిపించారు.1979లో ప్రజా పోరాటం ఉధృతమవడంతో షా దేశం విడిచి పారిపోయారు. ఫిబ్రవరి 1, 1979న ఖొమైనీ ఇరాన్కు తిరిగి వచ్చి, దేశాన్ని ఇస్లామిక్ రాజ్యంగా ప్రకటించారు. కొత్త రాజ్యాంగం ప్రకారం, ఇరాన్ అత్యున్నత నాయకుడిగా (సుప్రీం లీడర్) బాధ్యతలు చేపట్టారు.
ఖొమైనీ నాయకత్వంలో ఇరాన్ ఒక సంప్రదాయవాద ఇస్లామిక్ దేశంగా రూపాంతరం చెందింది.1989లో ఖొమైనీ మరణించిన తర్వాత, ‘అసెంబ్లీ ఆఫ్ ఎక్స్పర్ట్స్’ అలీ ఖమేనీని తదుపరి సుప్రీం లీడర్గా ఎన్నుకుంది.
ఇరాన్ ప్రభుత్వ వ్యవస్థ ప్రపంచంలోని ఇతర దేశాల కంటే భిన్నంగా ఉంటుంది. ఇది దైవపాలన (Theocracy) గణతంత్ర (Republic) అంశాల మిశ్రమంగా పనిచేస్తుంది. 1979 నాటి రాజ్యాంగం ప్రకారం ఇక్కడ అధికారం ప్రధానంగా రెండు భాగాలుగా విభజించబడింది.
ఇరాన్ ప్రభుత్వం నడిచే తీరు ఇదే….
1. అత్యున్నత నాయకుడు (Supreme Leader – రహ్బార్)….. ఇరాన్లో అత్యున్నత అధికారం ఈయనదే. ఈయనను నేరుగా ప్రజలు ఎన్నుకోరు. 88 మంది మత పండితులతో కూడిన అసెంబ్లీ ఆఫ్ ఎక్స్పర్ట్స్ (Assembly of Experts) అనే సంస్థ సుప్రీం లీడర్ను ఎన్నుకుంటుంది.
సైన్యం, న్యాయవ్యవస్థ, ప్రభుత్వ మీడియా, విదేశాంగ విధానంపై ఈయనకు పూర్తి నియంత్రణ ఉంటుంది. ప్రస్తుతం అయతొల్లా అలీ ఖమేనీ ఈ పదవిలో ఉన్నారు.
2. అధ్యక్షుడు (President)……. సుప్రీం లీడర్ తర్వాత ఇరాన్లో రెండో అత్యున్నత వ్యక్తి అధ్యక్షుడు.
ప్రతి నాలుగేళ్లకోసారి ప్రజలు ఓటు ద్వారా అధ్యక్షుడిని ఎన్నుకుంటారు. అయితే, పోటీ చేసే అభ్యర్థులను ముందుగా ‘గార్డియన్ కౌన్సిల్’ ఆమోదించాలి. దేశం రోజువారీ పాలన, ఆర్థిక వ్యవహారాలు,మంత్రుల మండలిని ఈయన పర్యవేక్షిస్తారు. ప్రస్తుతం మసౌద్ పెజెష్కియన్ ఇరాన్ అధ్యక్షుడిగా ఉన్నారు.
3. పార్లమెంటు (Majlis) దీనిని ఇస్లామిక్ కన్సల్టేటివ్ అసెంబ్లీ అని పిలుస్తారు. ఇందులో 290 మంది సభ్యులు ఉంటారు, వీరిని ప్రజలు నాలుగేళ్ల కాలానికి ఎన్నుకుంటారు. ఈ అసెంబ్లీ చట్టాలను రూపొందిస్తుంది,బడ్జెట్ను ఆమోదిస్తుంది. అయితే, పార్లమెంటు చేసే ప్రతి చట్టాన్ని గార్డియన్ కౌన్సిల్ ఆమోదించాల్సి ఉంటుంది.
4. గార్డియన్ కౌన్సిల్ (Guardian Council) ఇది ఇరాన్ వ్యవస్థలో అత్యంత శక్తివంతమైన పర్యవేక్షక సంస్థ. పార్లమెంటు చేసే చట్టాలు ఇస్లామిక్ సూత్రాలకు అనుగుణంగా ఉన్నాయో లేదో ఇది తనిఖీ చేస్తుంది. అలాగే, ఎన్నికల్లో పోటీ చేసే అభ్యర్థుల అర్హతలను ఇది నిర్ణయిస్తుంది. ఇందులో 12 మంది సభ్యులు ఉంటారు.
ప్రభుత్వం ఎలా నడుస్తుంది?
దేశం కీలక విధానాలను సుప్రీం లీడర్ నిర్ణయిస్తారు. ఆ విధానాలను అధ్యక్షుడు, ఆయన మంత్రివర్గం అమలు చేస్తారు. ప్రతి నిర్ణయం,చట్టం ఇస్లామిక్ షరియా సూత్రాలకు అనుగుణంగా ఉండాలి. సంక్షిప్తంగా చెప్పాలంటే, ఇరాన్లో ఎన్నికైన ప్రజాప్రతినిధులు ఉన్నప్పటికీ, తుది నిర్ణయాధికారం మాత్రం నియమించబడిన మత పెద్దల (Clerics) చేతిలోనే ఉంటుంది.
ఆ విధంగా చూస్తే సుప్రీం లీడర్ కనుసన్నల్లోనే పాలన సాగుతుంది.ఆయనకు తెలీకుండా ఏదీ జరగదు. అన్ని వ్యవస్థల్లోనూ సుప్రీం లీడర్ నమ్మకస్తులు ఉంటారు.
