Good practice ……….
“మిచ్చామి దుక్కడం” జైనమతంలో అత్యంత పవిత్రమైన, ప్రాచుర్యం పొందిన ఒక ప్రాకృత భాషా పదబంధం. దీనికి అక్షరాలా “నా చెడ్డ పనులు లేదా తప్పులన్నీ నిష్ఫలం కావు గాక (క్షమించబడుగాక)” అని అర్థం. సాధారణ భాషలో చెప్పాలంటే, “తెలిసి గానీ, తెలియక గానీ నా వల్ల మీకు ఏమైనా బాధ కలిగి ఉంటే.. దయచేసి నన్ను హృదయపూర్వకంగా క్షమించండి” అని అడగడానికి ఈ పదాన్ని ఉపయోగిస్తారు.
ఈ పదబంధం అంతరార్థం, ప్రాముఖ్యత క్రింది విధంగా ఉంది…
పదాల విశ్లేషణ …….. ఈ పదం సంస్కృతంలోని ‘మిథ్యా మే దుష్కృతం’ అనే దానికి ప్రాకృత రూపం.
మిచ్ఛా : శూన్యం, నిష్ఫలం లేదా రద్దు కావడం.
మి : నా యొక్క.
దుక్కడం: దుష్కృతాలు, తప్పులు లేదా చెడు పనులు.
ఈ మాట ఎప్పుడు చెబుతారు?
జైనులకు అత్యంత ముఖ్యమైన పండుగ అయిన ‘పర్యుషణ పర్వం’ (Paryushan Parva) లేదా ‘సంవత్సరి’ (Samvatsari) చివరి రోజున (క్షమాపణల రోజు) ఈ మాటను ఒకరికొకరు చెప్పుకుంటారు. గత సంవత్సర కాలంలో తమ ఆలోచనల ద్వారా, మాటల ద్వారా లేదా ప్రవర్తన ద్వారా ఎవరినైనా బాధపెట్టి ఉంటే, ఈ రోజున అందరినీ క్షమాపణ వేడుకుంటూ బంధువులు, మిత్రులకు “మిచ్చామి దుక్కడం” అని సందేశాలు పంపుతారు.
జైనమతం ప్రకారం, ఉద్దేశపూర్వకంగా చేసినా లేదా తెలియక చేసినా మనం ఎవరినైనా నొప్పిస్తే అది మనకు నెగటివ్ కర్మను (పాపాన్ని) తెచ్చిపెడుతుంది. ఎదుటివారిని క్షమాపణ కోరడం, మనల్ని బాధపెట్టిన వారిని మనం క్షమించడం ద్వారా మన ఆత్మ శుద్ధి అవుతుందని నమ్ముతారు. అందుకే, ఈ పదబంధాన్ని కేవలం మనుషులకే కాకుండా, ప్రపంచంలోని సమస్త ప్రాణకోటికి అన్వయిస్తూ, అందరితో స్నేహంగా ఉంటానని, ఎవరితోనూ శత్రుత్వం లేదని జైనులు ప్రకటిస్తారు.
జైనమతంలో క్షమాపణకు, నైతిక సూత్రాలకు అత్యున్నత స్థానం ఉంది. వారు పాటించే క్షమావాణి పర్వం, వారి ఐదు ముఖ్యమైన సూత్రాల (పంచ మహావ్రతాలు) గురించి తెలుసుకుందాం.
1. క్షమావాణి పర్వం – ఆచార విశేషాలు)
‘మిచ్చామి దుక్కడం’ అని చెప్పుకునే ఈ క్షమాపణ పండుగను జైనులలోని శ్వేతాంబరులు ‘సంవత్సరి’ అని, దిగంబరులు ‘క్షమావాణి’ అని పిలుస్తారు.
ఆత్మశుద్ధి: ఇది కేవలం ఒక ఆచారం కాదు. జైనులు తమ అహంకారాన్ని, కోపాన్ని వీడి, శత్రువులను కూడా మిత్రులుగా మార్చుకునే ఒక గొప్ప మానసిక ప్రక్రియ.
క్షమాపణ సూత్రం: ఈ రోజున జైనులు ఈ క్రింది ప్రసిద్ధ శ్లోకాన్ని పఠిస్తారు:
“ఖామమి సవ్వ జీవానమ్, సవ్వే జీవా ఖమంతు మే |
మిత్తి మే సవ్వ భూయేసు, వేరమ్ మజ్ఝమ్ న కేణఈ ||”
అర్థం: నేను ప్రపంచంలోని సమస్త జీవులను క్షమిస్తున్నాను. సమస్త జీవులు నన్ను క్షమించుగాక! అందరితో నాకు స్నేహమే ఉంది, ఎవరితోనూ నాకు శత్రుత్వం లేదు.
2. జైనమత ముఖ్య సూత్రాలు
జైనమత స్థాపకులైన తీర్థంకరులు (ముఖ్యంగా 24వ తీర్థంకరుడైన వర్ధమాన మహావీరుడు) మానవాళికి ఐదు ముఖ్యమైన సూత్రాలను అందించారు. వీటిని పంచ మహావ్రతాలు అంటారు:
1. అహింస
ఇది జైనమతానికి అత్యంత ప్రధానమైన సూత్రం. కేవలం మనుషులనే కాకుండా జంతువులు, పక్షులు, కీటకాలు, చివరకు మొక్కలు ,సూక్ష్మజీవులను కూడా హింసించకూడదు. అందుకే జైన మునులు నడిచేటప్పుడు కింద ఉన్న జీవులు చనిపోకుండా నెమలి ఈకల పొరకతో ఊడుస్తూ నడుస్తారు, నోటికి గుడ్డ కట్టుకుంటారు.వారు రాత్రి పూట భోజనం చేయరు (చీకట్లో పురుగులు ఆహారంలో పడకుండా ఉండటానికి).
2. సత్యం
ఎల్లప్పుడూ నిజమే మాట్లాడాలి. అయితే, ఆ నిజం ఇతరులకు హాని కలిగించేదిగా లేదా బాధపెట్టేదిగా ఉండకూడదు. ఒకవేళ నిజం చెప్పడం వల్ల ఒకరి ప్రాణానికి ముప్పు వస్తే, అక్కడ మౌనంగా ఉండటమే శ్రేయస్కరం.
3. అస్తేయం
దొంగతనం చేయకపోవడం. ఇతరుల వస్తువులను వారి అనుమతి లేకుండా ఆశించకూడదు, తీసుకోకూడదు. ఒకరి శ్రమకు తగిన ఫలితాన్ని ఇవ్వకుండా మోసం చేయడం కూడా దొంగతనమే అవుతుంది.
4. బ్రహ్మచర్యం
శారీరక, మానసిక పవిత్రతను కలిగి ఉండటం. సాధారణ గృహస్థులు తమ భాగస్వామికి నమ్మకంగా ఉండాలి. జైన మునులు (సన్యాసులు) మాత్రం ప్రాపంచిక సుఖాలకు, కోరికలకు పూర్తిగా దూరంగా ఉండాలి.
5. అపరిగ్రహం
ఆస్తులను, సంపదను అమితంగా కూడబెట్టకపోవడం. మనిషికి అవసరమైన దానికంటే ఎక్కువ వస్తువులను లేదా ధనాన్ని దగ్గర పెట్టుకోకూడదు. వస్తువులపై మోహం పెంచుకుంటే మానసిక ప్రశాంతత కరువవుతుందని మహావీరుడు బోధించారు.
జైనమతం ఈ సూత్రాల ద్వారా మనిషి తన కర్మలను నియంత్రించుకుని, ఆత్మకు మోక్షం (ముక్తి) ఎలా సాధించవచ్చో చూపిస్తుంది.
