Historic turning point……….
ఇరాన్ భవిష్యత్తు నాయకత్వంపై తీవ్రమైన ఉత్కంఠ నెలకొంది. అమెరికా దాడుల తర్వాత ఇరాన్ ఒక చారిత్రాత్మక మలుపులో ఉంది. ఇరాన్ రెండవ సుప్రీం లీడర్ ఖమేనీ మరణం నేపథ్యంలో, కొత్త లీడర్ పదవి కోసం ముగ్గురి పేర్లు వినపడుతున్నాయి.
మోజ్తాబా ఖమేనీ (Mojtaba Khamenei): ఈయన ఇరాన్ రెండవ సుప్రీం లీడర్ అయతుల్లా అలీ ఖమేనీ రెండవ కుమారుడు. ప్రస్తుతానికి సైన్యం (IRGC) నిఘా విభాగాలపై ఈయనకు పట్టు ఉంది. వారసుడిగా ఇరాన్ తదుపరి సుప్రీం లీడర్గా ఈయన పేరు బలంగా వినిపిస్తోంది అయితే, విప్లవ సిద్ధాంతాల ప్రకారం ఇది “వారసత్వ పాలన” అవుతుందని కొందరు మత పెద్దలు వ్యతిరేకిస్తున్నారు.
అలీరెజా అరాఫీ (Alireza Arafi): ఈయన ఒక సీనియర్ మత పండితుడు. ప్రస్తుతం ఇరాన్ లోని మత విద్యా సంస్థల అధిపతిగా ఉన్నారు. ఈయనకు కఠిన సంప్రదాయవాదుల మద్దతు ఉంది. ఒకవేళ రాజీ కుదిరితే ఈయనను ఎంపిక చేసే అవకాశం ఉంది.
హసన్ ఖొమైనీ (Hassan Khomeini): మొదటి సుప్రీం లీడర్ ఆయాతుల్లా ఖొమైనీ మనవడు. ఈయనకు ప్రజల్లో,సంస్కరణవాదుల్లో మంచి ఆదరణ ఉంది. ప్రస్తుత సంక్షోభం నుండి దేశాన్ని గట్టెక్కించడానికి ఈయన ఒక “మధ్యేమార్గం”గా కనిపిస్తున్నారు.
ఇరాన్లో కొత్త సుప్రీం లీడర్ను ఎంపిక చేసే అధికారం అసెంబ్లీ ఆఫ్ ఎక్స్పర్ట్స్ (Assembly of Experts) కు ఉంటుంది. ఇందులో ప్రజలచే ఎన్నుకోబడిన 88 మంది సీనియర్ మత పండితులు ఉంటారు. సుప్రీం లీడర్ మరణించినప్పుడు లేదా పదవి ఖాళీ అయినప్పుడు, ఈ అసెంబ్లీ సమావేశమై తదుపరి నాయకుడిని సాధారణ మెజారిటీతో ఎన్నుకుంటుంది.
మొజ్తబా ఖమేనీని తదుపరి సుప్రీం లీడర్గా అసెంబ్లీ ఆఫ్ ఎక్స్పర్ట్స్ ఎంపిక చేసినట్లు ప్రచారం జరుగుతోంది. దీనిపై అధికారిక ప్రకటన వెలువడాల్సి ఉంది.
తాత్కాలిక నాయకత్వం………ఇరాన్ రాజ్యాంగంలోని 111వ అధికరణం ప్రకారం, కొత్త సుప్రీం లీడర్ ఎన్నికయ్యే వరకు దేశ బాధ్యతలను ఒక తాత్కాలిక నాయకత్వ మండలి నిర్వహిస్తుంది. ఈ మండలిలో ముగ్గురు సభ్యులు ఉంటారు. అయతుల్లా అలీరెజా అరాఫీ ఇరాన్ తాత్కాలిక సుప్రీం లీడర్గా, ప్రధాన మతపరమైన ప్రతినిధిగా వ్యవహరిస్తున్నారు. దేశ అధ్యక్షుడు సుప్రీం కోర్టు చీఫ్ జస్టిస్ సభ్యులుగా ఉన్నారు.
ట్రంప్ ఆశించినట్టు ప్రజాస్వామ్య ప్రభుత్వం ఏర్పడుతుందా?
డొనాల్డ్ ట్రంప్ ఇరాన్లో “పాలనా పరంగా మార్పు” కోరుకుంటున్నారు, కానీ అది వెంటనే సాధ్యమా అంటే విశ్లేషకులు కొన్ని సవాళ్లను సూచిస్తున్నారు
అంతర్గత తిరుగుబాటు (People’s Power): 2022లో మొదలైన ‘మహిళా, జీవితం, స్వేచ్ఛ’ ఉద్యమం ఇప్పుడు మళ్లీ ఊపందుకుంది. ప్రజలు వీధుల్లోకి వచ్చి మతపరమైన పాలనను ముగించాలని కోరుతున్నారు. ప్రజల మద్దతు ఉంటే ప్రజాస్వామ్యం వైపు అడుగులు పడవచ్చు.
సైనిక నియంత్రణ (IRGC Role): ఒకవేళ సుప్రీం లీడర్ వ్యవస్థ కూలిపోతే, దేశం వెంటనే ప్రజాస్వామ్యంగా మారుతుందనే గ్యారెంటీ లేదు. IRGC (సైన్యం) దేశాన్ని తన చేతుల్లోకి తీసుకుని సైనిక పాలన విధించే ప్రమాదం కూడా ఉంది.
విదేశాల్లో ఉంటున్న ఇరాన్ మాజీ షా కుమారుడు రెజా పహ్లావీ ప్రజాస్వామ్యానికి మద్దతు ఇస్తున్నారు. అమెరికా వీరికి మద్దతు ఇచ్చే అవకాశం ఉంది. అయితే ఆ ప్రతిపాదన తమ పరిశీలనలో లేదని ట్రంప్ ఒక ఇంటర్వ్యూలో చెప్పారు.
ట్రంప్ ఆశించినట్లుగా ప్రజాస్వామ్యం ఏర్పడాలంటే కేవలం బాంబు దాడులతో అది ఏర్పడదు. ఇరాన్ ప్రజలకు నమ్మకం కలిగించే ఒక బలమైన ప్రత్యామ్నాయ నాయకత్వం ఉండాలి. దేశంలో అంతర్యుద్ధం (Civil War) రాకుండా చూసుకోవాలి.మతపరమైన సంస్థల నుండి వచ్చే వ్యతిరేకతను అధిగమించాలి.
ప్రస్తుతానికి ఇరాన్ ఒక “అస్థిరత”దశలో ఉంది. కొత్త సుప్రీం లీడర్ ఎన్నిక కంటే, ఆ వ్యవస్థే ఉంటుందా లేదా అనేదే ఇప్పుడు పెద్ద ప్రశ్న. ఇరాన్ ప్రజల మానసిక స్థితి గందర గోళం గా ఉంది. యువత,పట్టణ ప్రాంత ప్రజలు మార్పు కోరుకుంటున్నారు.
ముఖ్యంగా మహిళలు, విద్యార్థులు గత కొన్ని ఏళ్లుగా ‘హిజాబ్’ వంటి ఆంక్షలకు వ్యతిరేకంగా పోరాడుతున్నారు. ఇప్పుడు సుప్రీం లీడర్ వ్యవస్థ బలహీనపడటంతో, తమకు నచ్చిన విధంగా జీవించే స్వేచ్ఛ వస్తుందని వారు ఆశిస్తున్నారు.”మత పెద్దల పాలన వద్దు – ప్రజాస్వామ్యం ముద్దు” అనే నినాదాలు టెహ్రాన్ వీధుల్లో వినిపిస్తున్నాయి.
ప్రభుత్వంపై కోపం ఉన్నప్పటికీ, విదేశీ శక్తులు (అమెరికా, ఇజ్రాయెల్) తమ దేశంపై దాడులు చేయడం ఇరాన్ ప్రజలను ఆందోళనకు గురిచేస్తోంది. ఏ దేశమైనా తన భూభాగంపై విదేశీ బాంబులు పడుతుంటే సహించదు. “మా సమస్యలను మేమే పరిష్కరించుకుంటాం, విదేశీ జోక్యం వద్దు” అనే భావన కూడా కొంతమందిలో బలంగా ఉంది.
లిబియా, ఇరాక్ లేదా సిరియా వంటి దేశాల్లో జరిగినట్లుగా, ఇరాన్ కూడా అంతర్యుద్ధంలోకి వెళ్తుందేమోనని సామాన్య ప్రజలు భయపడుతున్నారు. గత కొన్నేళ్లుగా ఉన్న అంతర్జాతీయ ఆంక్షల వల్ల ఇరాన్ కరెన్సీ (రియాల్) విలువ పడిపోయింది.
యుద్ధం వల్ల నిత్యావసర వస్తువుల ధరలు ఆకాశాన్నంటాయి. ప్రజల వద్ద డబ్బు ఉన్నా వస్తువులు దొరకని పరిస్థితి ఉంది. బాంబు దాడుల భయంతో సరిహద్దు ప్రాంతాల నుండి ప్రజలు టర్కీ లేదా ఇతర సురక్షిత ప్రాంతాలకు వలస వెళ్లడానికి ప్రయత్నిస్తున్నారు.
ఇరాన్ ప్రజలు ఒక వైపు తమ పాలకుల నిరంకుశత్వం నుండి విడుదల కోరుకుంటూనే, మరోవైపు విదేశీ దాడుల వల్ల తమ దేశం నాశనం కాకూడదని కోరుకుంటున్నారు. ఇది ఒక క్లిష్టమైన మానసిక సంఘర్షణ.
