First female officer in the Air Force………..
భారతదేశం గర్వించదగ్గ వ్యక్తులలో, నారీ శక్తికి ప్రతీకగా నిలిచిన వారిలో వింగ్ కమాండర్ డాక్టర్ విజయలక్ష్మి రమణన్ పేరు చిరస్మరణీయం. ఒక సాధారణ మధ్యతరగతి కుటుంబంలో జన్మించి, వైద్య వృత్తిలో రాణిస్తూనే, భారత వైమానిక దళంలో ప్రవేశించి, ఆ సంస్థలో మొట్టమొదటి మహిళా అధికారిగా చరిత్ర సృష్టించిన ఘనత ఆమెది.
కేవలం ఒక సైనికాధికారిగానే కాకుండా, అద్భుతమైన శాస్త్రీయ సంగీత విద్వాంసురాలిగా, నిబద్ధత కలిగిన వైద్యురాలిగా ఆమె సాగించిన ప్రయాణం ఎందరో మహిళలకు ఈనాటికి మార్గదర్శకం. ఆమె జీవితంలోని ప్రతి ఘట్టం ఒక పాఠం, ప్రతి అడుగు ఒక సాహసం.
ఫిబ్రవరి 27, 1924న మద్రాసు (చెన్నై) నగరంలో విజయలక్ష్మి జన్మించారు. ఆమె కుటుంబం సంప్రదాయానికి, సంస్కృతికి విలువనిచ్చే కుటుంబం. ఆమె తండ్రి టి.డి. నారాయణ అయ్యర్, ఒక అద్భుతమైన వ్యక్తిత్వం కలిగిన వారు. మొదటి ప్రపంచ యుద్ధ సమయంలో ఆయన సైన్యంలో పనిచేశారు. ఆ యుద్ధ అనుభవాలు, క్రమశిక్షణ ఆయనలో దేశభక్తిని బలంగా నాటాయి. యుద్ధం ముగిసిన తర్వాత ఆయన మద్రాసులో ప్రజారోగ్య అధికారిగా సేవలందించారు.
చిన్నతనం నుంచే విజయలక్ష్మి తండ్రి నుంచి క్రమశిక్షణ, సమయపాలన,మానవత్వం పట్ల గౌరవాన్ని నేర్చుకున్నారు. అదే సమయంలో, ఆమెకు సంగీతం అంటే ఎంతో మక్కువ. ఆమె తాతగారు సంగీత విద్వాంసుడు కావడంతో, ఇంటి వాతావరణం ఎప్పుడూ లయాత్మకంగా ఉండేది. ఈ రెండు అంశాలు—సైనిక క్రమశిక్షణ, కళాత్మక దృక్పథం—ఆమె వ్యక్తిత్వాన్ని మలిచాయి.
విజయలక్ష్మి రమణన్ కేవలం చదువులో రాణించడం మాత్రమే కాకుండా, కళల్లోనూ అగ్రభాగాన నిలిచారు. 1943లో మద్రాసు మెడికల్ కాలేజీలో అడుగుపెట్టిన ఆమె, వైద్య విద్యార్థినిగా తనదైన ముద్ర వేశారు. ఆ కాలంలో మహిళలు వైద్య వృత్తిలోకి రావడం ఒక సవాలుగా ఉండేది, కానీ ఆమె అసాధారణ ప్రతిభతో అందరినీ ఆశ్చర్యపరిచారు.
అనాటమీ, ఫిజియాలజీ వంటి కఠినమైన సబ్జెక్టుల్లో ఆమె చూపిన ప్రతిభ అసామాన్యమైనది. ‘బాల్ఫోర్ మెమోరియల్ మెడల్’ వంటి ప్రతిష్టాత్మక అవార్డులను ఆమె గెలుచుకున్నారు. 1948లో తన బ్యాచ్లోనే ‘టాప్ స్టూడెంట్’గా నిలిచి, వైద్యశాస్త్రంలో తనకంటూ ఒక స్థానాన్ని సంపాదించుకున్నారు.
ఆమె 15 ఏళ్ల ప్రాయంలోనే ఆల్ ఇండియా రేడియోలో ‘ఎ-గ్రేడ్’ కళాకారిణిగా ఎంపికయ్యారు. ఇది సాధారణమైన విషయం కాదు. కర్ణాటక సంగీతంలో రాగాలను అలవోకగా ఆలపించగల ఆమె నైపుణ్యం, సంగీత విద్వాంసుల ప్రశంసలను అందుకుంది. ఢిల్లీ, బెంగళూరు, లక్నో వంటి నగరాల్లో ఆమె ప్రదర్శనలు ఇచ్చారు. సైనికులను ఉద్దేశించి ఆమె పాడిన పాటలు ఎంతోమందికి మానసిక ఉపశమనాన్ని కలిగించాయి.
భారత వైమానిక దళంలో ప్రవేశం
1955వ సంవత్సరం ఆమె జీవితంలో అత్యంత కీలకమైన మలుపు. అప్పటికే ఆమె తన భర్త కె.వి. రమణన్తో కలిసి వైమానిక దళంలో అడుగుపెట్టే అవకాశం కోసం ఎదురుచూశారు. ఆమె మొదట ‘ఆర్మీ మెడికల్ కార్ప్స్’లో చేరి, ఆ తర్వాత వైమానిక దళానికి బదిలీ అయ్యారు. 1971లో ఆమె వైమానిక దళంలో వింగ్ కమాండర్ స్థాయికి ఎదిగారు.
ఒక మహిళా అధికారిగా ఆమె ప్రయాణం ఎంతో కష్టతరమైనది. పురుషులు మాత్రమే ఆధిపత్యం వహించే రక్షణ విభాగంలో, ఒక మహిళగా తన ఉనికిని చాటుకోవడం, తన నిర్ణయాలకు గౌరవం పొందడం అంటే చిన్న విషయం కాదు. కానీ ఆమె తన వైద్య నైపుణ్యంతో, నిబద్ధతతో తనకంటూ ఒక ప్రత్యేకమైన గౌరవాన్ని సంపాదించుకున్నారు.
యూనిఫాం వెనుక ఉన్న గొప్ప ఆలోచన
ఆమె వైమానిక దళంలో చేరినప్పుడు,మహిళల కోసం ప్రత్యేకమైన ‘సర్వీస్ డ్రెస్’ లేదు. ఈ పరిస్థితిని చూసి ఆమె ఏమాత్రం కుంగిపోలేదు. తనకంటూ ఒక గౌరవప్రదమైన, సౌకర్యవంతమైన దుస్తులను తానే సొంతంగా డిజైన్ చేసుకున్నారు. వైమానిక దళం రంగులను ప్రతిబింబించేలా చీర, బ్లౌజ్లను ధరించడం ప్రారంభించారు. ఇది ఆ తర్వాత వచ్చిన మహిళా అధికారులకు ఒక మార్గదర్శిగా మారింది.
1962, 1966, 1971 యుద్ధాల సమయంలో ఆమె అందించిన సేవలు అపారమైనవి. యుద్ధం అంటే ప్రాణనష్టం, గాయాలు అలాంటి క్లిష్ట సమయంలో సైనికులకు మానసిక స్థైర్యాన్ని ఇవ్వడంలో, వారికి అవసరమైన వైద్యం అందించడంలో ఆమె ఎప్పుడూ ముందుండేవారు.
బెంగళూరులోని ఎయిర్ ఫోర్స్ హాస్పిటల్లో ఆమె సీనియర్ గైనకాలజిస్ట్గా పనిచేస్తున్నప్పుడు, ఎంతోమంది సైనికుల భార్యలకు, కుటుంబ సభ్యులకు వైద్యం అందించారు. నర్సింగ్ సిబ్బందికి, సహాయక వైద్యులకు ప్రసూతి, గైనకాలజీ విభాగాల్లో ఆమె స్వయంగా శిక్షణ ఇచ్చారు. ఆమె దగ్గర శిక్షణ పొందిన ఎందరో వైద్యులు ఇవాళ దేశవ్యాప్తంగా సేవలందిస్తున్నారు.
1977లో ఆమెకు అప్పటి రాష్ట్రపతి నీలం సంజీవరెడ్డి చేతుల మీదుగా ‘విశిష్ట సేవా మెడల్’ లభించింది. ఇది సైనిక రంగంలో అత్యున్నత ప్రమాణాలను పాటించినందుకు, అద్భుతమైన సేవలను అందించినందుకు ఇచ్చే గుర్తింపు. ఆమె తన జీవితకాలంలో అందుకున్న ఎన్నో అవార్డుల్లో ఇది ఒక మైలురాయి మాత్రమే. ఆమె అసలైన పురస్కారం ఆమె సేవ వల్ల ప్రాణాలు దక్కించుకున్న సైనికుల ఆశీస్సులు, ఆమె శిక్షణలో తయారైన వైద్యుల కృతజ్ఞతలు.
1979లో పదవీ విరమణ చేసినప్పటికీ, ఆమె సేవలు ఆగలేదు. బెంగళూరులో తన సొంత ప్రాక్టీస్ను మొదలుపెట్టి, సామాన్య ప్రజలకు కూడా అందుబాటు ధరలో లేదా ఉచితంగా వైద్యం అందించారు. 80 ఏళ్లు దాటిన తర్వాత కూడా ఆమె పేదలకు వైద్యం చేస్తూనే ఉండేవారు. ఒక మహిళగా, వైద్యురాలిగా, ఒక సైనికాధికారిగా ఆమె తన జీవితాన్ని సంపూర్ణంగా జీవించారు.
అక్టోబర్ 18, 2020న 96 ఏళ్ల వయసులో ఆమె తుదిశ్వాస విడిచారు. విజయలక్ష్మి రమణన్ ప్రస్థానం మనకు నేర్పే పాఠం ఒక్కటే—మనం ఏ రంగంలో ఉన్నా, మన పనిని దైవంగా భావించి, పూర్తి అంకితభావంతో చేస్తే, మనం కేవలం వృత్తిలో ఎదగడమే కాదు, చరిత్రలో ఒక చెరగని ముద్రను వేయగలము.
