ఆ పాటలో అన్ని భావాలు దాగి ఉన్నాయా ?

Ravi Vanarasi………….

సినీ దృశ్య కావ్యాలలో “సాగర సంగమం” ఒకటి అని నిస్సందేహంగా చెప్పుకోవచ్చు. ఈ సినిమాలోని పాటలన్నీ అద్భుతాలే. నిత్యం ఎక్కడో ఒక చోట వినిపిస్తుంటాయి.దర్శకుడు విశ్వనాధ్ అభిరుచి మేరకు ఇళయ రాజా అపూర్వమైన ట్యూన్స్ ఇచ్చారు. ఆఇద్దరి కాంబినేషన్ లో తొలి సినిమా ఇది. ఆ ట్యూన్స్ కి వేటూరి మాస్టారు అపురూప గీతాలు రాశారు.

ఇందులోని “మౌనమేలనోయి ఈ మరపురాని రేయి” పాట కేవలం ఒక పాట కాదు, అది ఒక అనుభూతి, ఒక మౌన వేదన, ఒక ఆత్మ ఘోష, రెండు హృదయాల మధ్య జరిగే నిశ్శబ్ద సంభాషణ. ఈ పాటను విశ్లేషించడం అంటే సముద్రం ఒడ్డున కూర్చుని అలలని లెక్కపెట్టడమే. మనం ఎంత లోతుకు వెళ్తే అన్నికొత్త అర్ధాలు, కొత్త భావాలు పుట్టుకొస్తూనే ఉంటాయి.

ఒక వెన్నెల రాత్రి, చుట్టూ నిశ్శబ్దం, మనసులో మాత్రం అలజడికి మించిన పెను తుఫాను. ఈ “కాన్ఫ్లిక్ట్” (Conflict) ను వేటూరి తన పదాలతో ఎలా పట్టుకున్నారో, రాజా వాటికి కూర్చిన స్వరాలను వింటూ  .. తెరపై ఎలా చిత్రించారో చూడటమే మన పని.

“మౌనమేలనోయి ఈ మరపురాని రేయి”ఇక్కడ “మౌనమేలనోయి” అనే ప్రశ్న ఎవరిని ఉద్దేశించి? తనని తానా? లేక ఎదుటి వ్యక్తినా? లేక ఆ రాత్రినా? ఈ ప్రశ్నలోనే ఒక “ఎక్సిస్టెన్షియల్ క్రైసిస్” (Existential Crisis) కనిపిస్తుంది. ఆ రాత్రి ఎందుకు మరపురానిది? ఎందుకంటే ఆ రాత్రి వారిద్దరి ఆత్మలు ఒకదానికొకటి దగ్గరగా వచ్చాయి కాబట్టి. భౌతిక దూరం ఉన్నా, మానసిక దూరం చెరిగిపోయిన రాత్రి అది.

అసలు మౌనం ఎప్పుడూ లేని చోట, మౌనం ఎందుకు వచ్చిందని ప్రశ్నించడమే ఒక అద్భుతమైన వైరుధ్యం (Paradox). ఆ రాత్రికి ఒక ‘మరపురాని’ అనే విశేషణం ఇవ్వడం ద్వారా, ఆ రాత్రి మామూలుది కాదని, అది వారి జీవితాల్లో ఒక “డిఫైనింగ్ మూమెంట్” అని కవి తేల్చి చెప్పేశారు.సాధారణంగా వెన్నెల ఆకాశంలో ఉంటుంది. కానీ ఇక్కడ వేటూరి వెన్నెలను “ఎదలో” (గుండెలో) వెలిగించారు.

గుండెలో వెన్నెల వెలిగితే, ఆ వెలుగు కళ్ళలో ప్రతిఫలిస్తుంది (“వెలిగే కన్నుల”). ఆ కాంతిలో, ఆ హాయిలో “తారాడటం” అంటే విహరించడం. ఇక్కడ కవిత్వపు లోతు చూడండి – బయట వెన్నెల ఉంది, లోపల వెన్నెల ఉంది, ఈ రెండిటి మధ్య మౌనం ఎందుకు అని కవి ప్రశ్నిస్తున్నారు.

గుండెలో వెన్నెల వెలగడం అంటే ఏమిటి? ప్రేమ పుట్టడం, ఆనందం చిగురించడం. కానీ ఆ ఆనందం బయటకు రాకుండా మౌనంలో ఎందుకు ఆగిపోయింది? ఈ ప్రశ్న వేటూరి అంతరాత్మలోంచి వచ్చిందేమో!

మొదటి చరణం
“పలికే పెదవి వణికింది ఎందుకో.. వణికే పెదవి వెనకాల ఏమిటో..”ఇది ఫిజియాలజీ (Physiology), సైకాలజీ (Psychology) కలగలిసిన అద్భుతమైన లైన్. పెదవి పలకాలని చూస్తోంది, కానీ వణుకుతోంది. ఎందుకు వణుకుతోంది? చలి వల్లా? భయం వల్లా? లేక చెప్పలేకపోతున్న ప్రేమ వల్లా? ఆ “వణుకు” వెనకాల దాగున్న భావం ఏమిటి? అది ఒక అంతుచిక్కని రహస్యం.

ఇక్కడ గాయకుడు బాలు ఆ “వణికింది” అనే పదంలో నిజంగానే వణుకును పలికించడం ఒక అద్భుతం. (దీని గురించి మళ్ళీ బాలు గారి విశ్లేషణలో మాట్లాడుకుందాం). ఈ వణుకు అనేది “Societal Pressure” ప్రతిరూపం కాదా? ఆమె తన ప్రేమను వ్యక్తం చేయాలనుకుంటోంది, కానీ తన గత జీవితం, సమాజం, పరిస్థితులు ఆమెను వణికేలా చేస్తున్నాయి.

“కలిసే మనసుల విరిసే వయసుల.. నీలి నీలి ఊసులు లేత గాలి బాసలు..”మనసులు కలిసాయి, వయసు విరిసింది (యవ్వనం ఉప్పొంగింది). “నీలి నీలి ఊసులు” అంటే? నీలి రంగు అనంతానికి, ఆకాశానికి, సముద్రానికి ప్రతీక. అంటే అంతులేని ఊసులు అని అర్ధం కావచ్చు లేదా శృంగార భావనతో కూడిన మాటలని (Racy Thoughts) కూడా సున్నితంగా చెప్పి ఉండవచ్చు.

“లేత గాలి బాసలు” – గాలి మాట్లాడదు, కానీ స్పర్శ ద్వారా మాట్లాడుతుంది. ఆ స్పర్శే బాస (ప్రమాణం). ఈ బాసలు ఎవరు ఎవరికి చేసుకున్నారు? ఆ గాలికి, ఆ రాత్రికే తెలుసు.

రెండవ  చరణం:

“హిమమే కురిసే చందమామ కౌగిట.. సుమమే విరిసే వెన్నెలమ్మ వాకిట..”హిమం (మంచు) చందమామను కౌగిలించుకుంటోంది. ఇది ఒక “కాస్మిక్ రొమాన్స్”. ప్రకృతిలో జరుగుతున్న ఈ కలయికను చూపిస్తూ, మానవ సంబంధాలలోని దూరాన్ని ప్రశ్నిస్తున్నారు. సుమం (పువ్వు) వెన్నెలమ్మ వాకిట విరిసింది. ఇక్కడ “పువ్వు” అనేది నాయిక మనసు అయితే, “వెన్నెల” నాయకుడి సాన్నిహిత్యం. ఈ ప్రకృతి అంతా కలిసినప్పుడు, మనమిద్దరం ఎందుకు కలవలేకపోతున్నామని కవి అడుగుతున్నారు.

ఇది “Anthropomorphism”కు పరాకాష్ఠ!“ఇవి ఏడడుగుల వలపు మడుగుల..”ఇక్కడే వేటూరి గారి అసలు సిసలు “మాస్టర్ స్ట్రోక్” ఉంది. “ఏడడుగులు” అనేది హిందూ వివాహ బంధానికి ప్రతీక (సప్తపది). వారి మధ్య ఉన్నది ఆ ఏడడుగుల బంధమా? లేక కేవలం “వలపు మడుగులా” (Pools Of Desire)? ఆమెకు అప్పటికే వివాహమైంది కాబట్టి, ఈ కొత్త బంధం సమాజం దృష్టిలో ఆమోదయోగ్యమా? అనే ధర్మసందేహం (Moral Dilemma) ఈ ఒక్క లైన్ లో ఉంది.

“వలపు మడుగు” అంటే అందులో చిక్కుకుంటే బయటకు రాలేని స్థితి. ప్రేమ అనే బురద మడుగులో పడ్డారా? లేక పవిత్రమైన బంధమా? అనే మీమాంస. ఈ ఒక్క లైన్, సినిమా కథకు, పాత్రల అంతరంగ సంఘర్షణకు ఒక సారాంశం!“కన్నె ఈడు ఉలుకులు.. కంటి పాప కబురులు..”వయసులో ఉన్న ఆడపిల్ల ఉలుకులు (Startles/Thrills), కంటి పాప చెప్పే కబురులు.

ఇవన్నీ “ఎంతెంతో తెలిసినా” కూడా మౌనం ఎందుకు? అంటే, అన్ని సిగ్నల్స్ క్లియర్ గా ఉన్నా, ఎందుకు మౌనంగా ఉన్నావు అని హీరో హీరోయిన్ ని (లేదా ఆమె అంతరాత్మ ఆమెను) అడుగుతున్న సందర్భం. ఈ పదాలు బాలకృష్ణ నోటి నుంచి వచ్చినప్పటికీ, అవి మాధవి అంతరంగ సంభాషణగా కూడా అనిపిస్తాయి.

ఇళయరాజా అనే ఇంద్రజాలికుడు ఈ పాటను “పహాడి” (Pahadi) రాగంలో చేశారు.  పహాడి రాగం కొండ ప్రాంతపు జానపద బాణీని పోలి, చాలా హాయిగా, ఆహ్లాదకరంగా ఉంటుంది. కానీ రాజా దీనిని ఒక “మెలకలిక్” (Melancholic) టచ్ తో ప్రయోగించారు. ఈ రాగాన్ని ఎంచుకోవడంలోనే రాజా మేధస్సు కనిపిస్తుంది. ఇది హాయిని ఇచ్చే రాగమే అయినా, పాటలోని భావానికి అనుగుణంగా ఒక “Sweet Sadness”ని జోడించారు.

ఈ సంగీతం వింటుంటే, పహాడి కొండల్లోంచి వీచే చల్లగాలి వచ్చి మన చెవుల్లో ఈ ప్రేమ రహస్యాన్ని గుసగుసలాడినట్లు అనిపిస్తుంది.పాట మొదట్లో వచ్చే ఫ్లూట్ (Flute) బిట్ వినగానే మనసు ఒక తెలియని లోకంలోకి వెళ్ళిపోతుంది. ఇళయరాజా ట్రేడ్ మార్క్ అయిన “వయొలిన్” (Violin) వాడకం ఈ పాటలో అద్భుతంగా ఉంటుంది.

వయొలిన్స్ వెనుక ఏదో ఒక విషాదాన్ని, అదే సమయంలో ఒక ఆశను మోస్తున్నట్లుగా ప్రవహిస్తాయి. ముఖ్యంగా చరణాల మధ్య వచ్చే ఇంటర్ల్యూడ్స్ (Interludes)లో వీణ, గిటార్ సమ్మేళనం, పాశ్చాత్య, భారతీయ సంగీతాల అద్భుతమైన కలయిక (Fusion). ఆ గిటార్ ‘ప్లక్’ సౌండ్, ఆ వీణ ‘మీట’ రెండూ కలిసి ఒక నిశ్శబ్ద ‘విస్ఫోటనం’ సృష్టిస్తాయి.

పాట చాలా నెమ్మదిగా సాగుతున్నట్లు అనిపించినా, వెనుక ఒక స్థిరమైన, మృదువైన తబలా/డోలక్ రిథమ్ ఉంటుంది. ఇది గుండె చప్పుడులా అనిపిస్తుంది. ఈ రిథమ్ చాలా డీసెంట్ గా, అసలు తాను ఉన్నానని ఎవరికీ తెలియకూడదన్నట్లుగా నడుస్తుంది. ఆ డోలక్ బీట్, నిశ్శబ్దంగా ఒక ప్రేమ కథను మనకు నెమ్మదిగా చెప్తున్నట్లుగా అనిపిస్తుంది.

బాలు కమల్ కి డబ్బింగ్ చెప్పడమే కాకుండా, పాట పాడటం వల్ల, ఆ గొంతులో ఉండే ఎక్స్ప్రెషన్ తెరపై కమల్ ముఖంలో అచ్చుగుద్దినట్లు సరిపోతుంది. “మౌనమేలనోయి” అని ఎత్తుకున్నప్పుడు ఆయన గొంతులో ఉండే ఆ ఆర్ద్రత (Moisture/Emotion), “పలికే పెదవి” అన్నప్పుడు ఆ సున్నితత్వం – ఇవి ఒక గాయకుడికి ఉండాల్సిన “వర్సటాలిటీ” (Versatility)కి నిదర్శనం.

ముఖ్యంగా, ఆయన ‘వణికింది’ అనే పదాన్ని పలికే విధానం. అక్కడ నిజంగానే ఒక పెదవి వణికినట్టుగా, గొంతులో ఒక చిన్న కదలిక తీసుకొచ్చి, ఆ పాత్ర  మానసిక సంఘర్షణను మనకు వినిపించారు. ఈ సూక్ష్మమైన గాన నటనను (Vocal Acting) బాలు మాత్రమే చేయగలరు.

జానకి గొంతులో ఒక అమాయకత్వం, ఒక గడుసుదనం, ఒక విరహం కలగలిసి ఉంటాయి. ఆమె “ఉహుహూ… హుహూహూ…” అని చేసే ఆలాపనలు, బాలుతో పోటీ పడి పాడిన సంగతులు పాటకి ప్రాణం పోశాయి. ఆమె గొంతులో “వయసు”, “మనసు” రెండూ వినిపిస్తాయి. జానకి ఈ పాటలో ఒక నిశ్శబ్ద పాత్ర పోషించారు.

ఆమె గానం బాలు గానం వెనుక ఒక నీడలా ఉంటూ, ఆ కమల్ జయప్రదల మధ్య ఉన్న కెమిస్ట్రీకి ప్రాణం పోసింది. ఆమె ఆలాపనలు, ఒక నాయిక తన ప్రేమను పదాల్లో చెప్పలేక, కేవలం ఒక హావభావంతో కూడిన శబ్దంతో వ్యక్తం చేస్తున్నట్లుగా ఉంటాయి.

ఈ పాట చూస్తే, ఇందులో డాన్స్ మూమెంట్స్ ఉండవు. అంతా కళ్ళతోనే అభినయం. విశ్వనాథ్ కోరుకున్నది అదే. ఆయన నిశ్శబ్దంలోనే భావాన్ని పలికించగలిగే నటులనే ఎంచుకున్నారు.మీరు కూడా ఆ పాట చూసి ఆనందించండి

లింక్ ఇదిగో  మౌనమేలనోయి ఈ మరపురాని రేయి