A tribal leader…………..
యానోమామి తెగకు చెందిన దావీ కొపెనావా (Davi Kopenawa) అంతర్జాతీయంగా ప్రసిద్ధి చెందిన గొప్ప శామన్. ఈయన్ను”అమెజాన్ దలైలామా” అంటారు.ఇప్పటికే మనకు టిబెట్ ఆధ్యాత్మిక గురువు దలైలామా ఒకరున్నారు. మరి ఈయన ఎవరు ?
యానోమామి తెగలో ఆధ్యాత్మిక గురువులను శామన్లు (Shamans) అంటారు. వీరు వైద్యం కూడా చేస్తుంటారు. వీరు భౌతిక ప్రపంచానికి ఆత్మల లోకానికి మధ్య వారధులుగా వ్యవహరిస్తుంటారు..తెగలో వీరి మాట శాసనం లాంటిది.
ఈ దావీ కొపెనావా ఒక ప్రముఖ ఆధ్యాత్మిక గురువు, సామాజిక కార్యకర్త. అమెజాన్ అడవులను, అక్కడి ఆదివాసీల హక్కులను కాపాడటంలో ఆయన చేస్తున్న కృషికి గాను ఆయనను “అమెజాన్ దలైలామా” అని పిలుస్తారు.
దశాబ్దాలుగా అమెజాన్ అడవుల్లో అక్రమ మైనింగ్, అటవీ నిర్మూలనకు వ్యతిరేకంగా పోరాడుతున్నారు. 2019లో ఈయనకు “ప్రత్యామ్నాయ నోబెల్ బహుమతి”గా భావించే ‘రైట్ లైవ్లీహుడ్’ అవార్డు (Right Livelihood Award) లభించింది.యానోమామి ప్రజల భూములకు చట్టపరమైన రక్షణ కల్పించడంలో ఆయన కీలక పాత్ర పోషించారు.
వేలాది మంది అక్రమ మైనింగ్ చేసేవారు (గారింపెయిరోస్) యానోమామి ప్రాంతాల్లోకి చొరబడి అడవిని నాశనం చేయడంతో పాటు మలేరియా, గొంతు వాపు వంటి వ్యాధులను వ్యాపింపజేశారు. దీనివల్ల తెగ జనాభాలో దాదాపు 20% మంది మరణించారు.
ఆ సమయంలో దావీ ప్రపంచవ్యాప్త ప్రచారం చేపట్టాడు. దీంతో 1992లో బ్రెజిల్ ప్రభుత్వం స్పందించి 96,000 చదరపు కిలోమీటర్ల మేర **”యానోమామి పార్క్”**ను అధికారికంగా ప్రకటించింది. సంరక్షణా చర్యలు చేపట్టింది.
ఇప్పటికీ అక్రమ మైనింగ్ వల్ల నదులు పాదరసంతో (Mercury) కలుషితమవుతున్నాయి. దావీ దీనికి వ్యతిరేకంగా నిరంతరం గళమెత్తుతూ, ప్రభుత్వాలపై ఒత్తిడి తెస్తున్నారు. ఈ క్రమంలో ఆయనకు అనేక సార్లు చంపేస్తామని బెదిరింపులు వచ్చాయి. అయినా లెక్క చేయకుండా పోరాడుతున్నారు.
2004లో ఆయన యానోమామి ప్రజల హక్కులను కాపాడటానికి Hutukara Yanomami Association అనే సంస్థను స్థాపించారు. ఇది ప్రస్తుతం అటవీ రక్షణ, విద్య, వైద్య ప్రాజెక్టులను నిర్వహిస్తోంది.తన తెగ ప్రజలకు అక్షరాస్యత, గణితం, మానవ హక్కుల గురించి అవగాహన కల్పిస్తున్నారు. అలాగే మలేరియా వంటి అంటువ్యాధుల నుండి వారిని రక్షించే ఆరోగ్య ప్రాజెక్టులను కూడా నడుపుతున్నారు.
ఆయన ఒక క్రైస్తవ మిషన్ ద్వారా పోర్చుగీస్ నేర్చుకున్నారు. ఈ భాషా నైపుణ్యం ఆయనను బయటి ప్రపంచంతో సంభాషించడానికి, బ్రెజిల్ ప్రభుత్వ సంస్థ ‘ఫునాయ్’ (Funai) లో అనువాదకుడిగా పనిచేయడానికి సహాయపడింది.అటవీ సంరక్షణ, శాస్త్రీయ జ్ఞానానికి ఆయన చేసిన కృషిని గుర్తిస్తూ ఎన్నో సంస్థలు డాక్టరేట్లను ప్రదానం చేశాయి.
తన తెగ ప్రజల కోసం ఆయన ‘బహుభాషా విద్యా ప్రాజెక్ట్’ (Bilingual education project) ప్రారంభించారు. దీని ద్వారా యానోమామి ప్రజలకు వారి సొంత భాషలో అక్షరాస్యత, గణితం నేర్పే పాఠశాలలను ఏర్పాటు చేశారు.
ఐక్యరాజ్యసమితి (UN) వంటి ప్రపంచ వేదికలపై ప్రసంగిస్తూ, అమెజాన్ నాశనమైతే అది మొత్తం ప్రపంచానికే ప్రమాదమని ఆయన హెచ్చరిస్తున్నారు. ‘The Falling Sky’ పుస్తకంలో తెల్లజాతీయుల దురాశ వల్ల ప్రకృతి ఎలా వినాశనానికి గురవుతుందో చాలా లోతుగా వివరించారు. ఇందులో యానోమామి తెగ సంస్కృతి, వారి ఆధ్యాత్మిక నమ్మకాలు , అడవులను ధ్వంసం చేస్తున్న వారిపై ఆయన చేసిన పోరాట విశేషాలు ఉన్నాయి..
ఈ పుస్తకాన్ని దావీ కొపెనావా, ఫ్రెంచ్ మానవ శాస్త్రవేత్త బ్రూస్ ఆల్బర్ట్తో కలిసి రాశారు.దావీ కొపెనావా ప్రధానంగా బ్రెజిల్ దేశం నుండి తన పోరాటాన్ని సాగిస్తున్నారు.అమెజాన్ అడవుల్లో ఉన్న వాటోరికీ (Watorikɨ) అనే గ్రామంలో నివసిస్తున్నారు. దీనిని “విండీ మౌంటైన్” అని కూడా అంటారు.ఆయన స్థాపించిన హుటుకరా అసోసియేషన్ కార్యాలయం బ్రెజిల్లోని బోవా విస్టా లో ఉంది
